Жас емес, тәжірибе маңызды салалар қайсы: 55 жастан асқан қазақстандықтарға қандай мамандықтар қолжетімді

Редакция
20 қараша 2026, 09:36 7
Жас емес, тәжірибе маңызды салалар қайсы: 55 жастан асқан қазақстандықтарға қандай мамандықтар қолжетімді Сурет авторы: napensii.ua

Қазақстанда зейнет алдындағы жастағы азаматтар арасындағы жұмыссыздық деңгейі елдегі орташа көрсеткіштен екі есеге жуық жоғары. 50 жастан асқан әрбір үшінші ізденуші жұмысқа орналасу кезінде елеулі қиындықтарға тап болады.

Жалпы республика бойынша жұмыссыздық 4,5%-ды құраса, 55 пен 64 жас аралығындағы азаматтар арасында бұл көрсеткіш 8,5%-дан асады. Биылғы үшінші тоқсанда зейнет жасына таяған 97 мыңға жуық қазақстандық жұмыс іздеген - бұл елдегі әрбір бесінші жұмыссызға тең.

Рекрутинг агенттігінің директоры Алма Жандәулетованың айтуынша, 50-ден, әсіресе 55 жастан асқандар еңбек нарығындағы ең осал топқа жатады.

«Егер адам лауазымын немесе жалақысын төмендетуге келіспесе, яғни "дауншифтингке" бармаса, оны таныссыз жұмысқа қабылдамау ықтималдығы 70%-ға жетеді», - дейді сарапшы.

Мәселен, Қостанай қаласындағы үш мың жұмыссыздың басым бөлігін 35 жасқа дейінгі жастар мен зейнет алдындағы азаматтар құрайды.

Егде жастағы азаматтарды қолдау үшін елімізде «Күміс жас» мемлекеттік бағдарламасы іске асырылуда. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің дерегінше, 2026 жылдың тоғыз айында жобаға 10,3 мың адам қатысқан. Ең жоғары көрсеткіш мына өңірлерде тіркелді:

  • Түркістан облысы - 1 678 адам;

  • Қарағанды облысы - 1 093 адам;

  • Ақтөбе облысы - 807 адам;

  • Жамбыл облысы - 705 адам.

Жоба қатысушыларының 41%-ы ауыл шаруашылығына, 23%-ы қызмет көрсету саласына, ал 7%-ы білім беру жүйесіне орналасқан. Ең сұранысқа ие мамандықтар қатарында малшы, санитар, кассир, сатушы, күзетші, аспаз, тігінші, әкімші, жүргізуші және есепші бар. Қатысушылардың 78%-ы орта білімді болса, тек 4%-ында жоғары білім бар.

Сарапшылардың пікірінше, кейбір салаларда жұмыс берушілер жас ерекшелігіне емес, кәсіби біліктілікке басымдық береді. Маркетинг және PR менеджері Мұхамед Бағдатұлының сөзінше, тар бейінді мамандарға, соның ішінде тәжірибелі оқытушыларға, химия және биология саласының білікті қызметкерлеріне сұраныс әрдайым жоғары.

Статистикаға сәйкес, 55–64 жас аралығындағы жұмыссыздардың жартысы жаңа қызметті үш айға жетпей табады. Дегенмен, әрбір үшінші адам (27%) жарты жылдан астам уақыт бойы жұмыс іздеуге мәжбүр. Әсіресе әйелдерге қиын: олардың арасындағы жұмыссыздық 9,3%-ды құраса, ерлерде бұл көрсеткіш - 8%. Ауылдық жерлерде жағдай тіпті күрделі - 55 жастан асқан әрбір оныншы әйел жұмыссыз отыр.